Cả OpenAI lẫn Anthropic đều đang ở đỉnh cao định giá — hàng trăm tỷ đô la trên giấy tờ — nhưng con đường ra sàn chứng khoán lại không bằng phẳng như vẻ ngoài. Financial Times mới đây phân tích những lý do cấu trúc khiến cả hai công ty AI hàng đầu thế giới có thể gặp khó nếu thực sự tiến hành IPO.
Chi phí khổng lồ, lợi nhuận còn mờ nhạt
Vấn đề cốt lõi của cả OpenAI và Anthropic là chi phí vận hành thuộc hàng cao nhất lịch sử công nghệ. Đào tạo và chạy các mô hình ngôn ngữ lớn đòi hỏi hàng nghìn chip GPU cao cấp, tiêu tốn điện năng và nhân lực nghiên cứu đắt đỏ. Doanh thu tăng nhanh, nhưng chi phí tăng không kém — thậm chí có thể nhanh hơn.
Nhà đầu tư trên thị trường đại chúng vốn khắt khe hơn nhiều so với các quỹ đầu tư mạo hiểm. Họ kỳ vọng lộ trình lợi nhuận rõ ràng, biên lợi nhuận gộp ổn định và khả năng dự báo doanh thu. Với một ngành mà cấu trúc chi phí biên vẫn còn biến động mạnh, đây là bài toán chưa có lời giải thuyết phục.
Cấu trúc sở hữu phức tạp — rào cản riêng của OpenAI và Anthropic
OpenAI vẫn đang trong quá trình chuyển đổi từ tổ chức phi lợi nhuận sang mô hình vì lợi nhuận, một quá trình kéo dài và vấp phải không ít phản đối pháp lý. Việc IPO trong khi cấu trúc quản trị chưa được giải quyết xong là rủi ro lớn — cả về mặt pháp lý lẫn niềm tin của nhà đầu tư.
Anthropic, dù được thành lập với cấu trúc "Public Benefit Corporation" rõ ràng hơn, cũng đối mặt với áp lực tương tự: làm thế nào để cân bằng sứ mệnh an toàn AI — vốn có thể đi ngược lại tối ưu hóa lợi nhuận ngắn hạn — với kỳ vọng của cổ đông đại chúng?
Theo Financial Times, các nhà đầu tư tổ chức đang theo dõi sát sao diễn biến này. Định giá hàng trăm tỷ đô la dựa trên các vòng gọi vốn tư nhân chưa hẳn phản ánh mức giá mà thị trường đại chúng sẵn sàng trả — nhất là trong bối cảnh lãi suất cao và khẩu vị rủi ro thận trọng hơn.
IPO hay tiếp tục gọi vốn tư nhân?
Cả hai công ty hiện vẫn có thể tiếp cận nguồn vốn tư nhân khổng lồ — Microsoft rót hàng chục tỷ vào OpenAI, Amazon và Google đầu tư sâu vào Anthropic. Khi nguồn vốn tư nhân còn dồi dào và ít ràng buộc báo cáo hơn, động lực để IPO sớm không thực sự lớn.
Nhưng nếu chu kỳ đầu tư mạo hiểm thắt lại hoặc các nhà đầu tư hiện tại muốn thoái vốn, áp lực lên sàn sẽ tăng lên. Lúc đó, cả OpenAI lẫn Anthropic sẽ phải trả lời một câu hỏi mà đến nay chưa ai có đáp án thuyết phục: mô hình kinh doanh AI tạo sinh có thực sự bền vững ở quy mô đại chúng?