SpaceX của Elon Musk đang dần xuất hiện trong các quỹ chỉ số lớn trên thị trường tài chính Mỹ — dù công ty chưa niêm yết chính thức. Diễn biến này khiến giới đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi: liệu hai ông lớn AI là OpenAI và Anthropic có làm điều tương tự sau một đợt IPO trong tương lai?
Đây không phải câu hỏi xa vời. Cả OpenAI lẫn Anthropic đều đang trong quá trình chuyển đổi từ tổ chức phi lợi nhuận hoặc cấu trúc lợi nhuận có giới hạn sang mô hình công ty thông thường — bước tiền đề thường thấy trước một đợt IPO.
SpaceX vào quỹ chỉ số: tiền lệ cho các startup công nghệ lớn
Các quỹ chỉ số như Vanguard hay BlackRock thường chỉ nắm cổ phiếu của công ty đã niêm yết. Tuy nhiên, SpaceX đang là ngoại lệ hiếm hoi khi cổ phần của công ty này dần được đưa vào danh mục thông qua các thỏa thuận thứ cấp và quỹ đặc biệt. Yahoo Finance cho biết điều này phản ánh xu hướng các quỹ chủ động tìm cách tiếp cận những công ty tư nhân định giá cao — hiện SpaceX được định giá khoảng 350 tỷ USD.
Nếu SpaceX có thể làm vậy mà không cần IPO chính thức, thì OpenAI và Anthropic cũng có thể đi theo hướng tương tự. Nhưng IPO thực sự vẫn là con đường thanh khoản rõ ràng nhất — vừa giúp nhà đầu tư ban đầu thoái vốn, vừa tạo nguồn tiền mới cho hoạt động.
OpenAI và Anthropic: còn bao xa đến ngày lên sàn?
OpenAI đang hoàn tất quá trình chuyển đổi sang cấu trúc công ty vì lợi nhuận — một bước đi đã được công bố hồi đầu năm 2025 sau nhiều tranh luận nội bộ. Việc tái cơ cấu này mở đường về mặt pháp lý cho một đợt IPO, dù CEO Sam Altman chưa đưa ra mốc thời gian cụ thể nào.
Anthropic cũng đang có những thay đổi quan trọng về cơ cấu quản trị. Công ty do Dario Amodei dẫn dắt đã nhận vốn từ Google và Amazon — hai khoản đầu tư lớn thường đi kèm kỳ vọng thanh khoản trong trung hạn. Định giá hiện tại của Anthropic vào khoảng 60 tỷ USD theo các vòng gọi vốn gần nhất.
Cả hai công ty đang đốt tiền ở quy mô rất lớn để duy trì hạ tầng tính toán và phát triển mô hình. IPO, về lý thuyết, sẽ cung cấp nguồn vốn bổ sung mà không cần tiếp tục phụ thuộc vào các vòng tư nhân ngày càng đắt đỏ hơn.
Rủi ro và rào cản chưa được giải quyết
Không phải mọi startup AI đều sẵn sàng đối mặt với áp lực công bố tài chính định kỳ mà một công ty niêm yết phải chịu. OpenAI chưa từng công bố báo cáo tài chính đầy đủ ra bên ngoài. Anthropic cũng vậy. Đây là yêu cầu bắt buộc nếu muốn IPO tại Mỹ.
Ngoài ra, cả hai công ty còn đối mặt với rủi ro pháp lý chưa được định hình rõ ràng — từ bản quyền dữ liệu huấn luyện đến quy định về mô hình AI có tính rủi ro cao. Những yếu tố này có thể khiến định giá trên thị trường công khai thấp hơn đáng kể so với mức các nhà đầu tư tư nhân hiện chấp nhận.
Câu chuyện của SpaceX cho thấy thị trường sẵn sàng trả giá cao cho những công ty đang định hình lại một ngành. Nhưng giữa việc được định giá tốt trên thị trường tư nhân và bước ra ánh sáng của sàn chứng khoán — khoảng cách vẫn còn rất xa.