OpenAI và Anthropic vẫn là hai cái tên thống trị thị trường API trí tuệ nhân tạo toàn cầu, nhưng vị thế đó đang bị thách thức nghiêm túc bởi các mô hình đến từ Trung Quốc. Điều đáng chú ý là cuộc cạnh tranh này không hẳn là tin xấu — ít nhất là với các doanh nghiệp đang tìm cách tích hợp AI vào sản phẩm của mình.
Mô hình AI Trung Quốc lấy dần thị phần API
Theo MIXED Reality News, các mô hình AI xuất xứ Trung Quốc — bao gồm các sản phẩm từ những công ty như DeepSeek, Alibaba hay ByteDance — đang được các nhà phát triển và doanh nghiệp lựa chọn thay thế cho API của OpenAI (GPT-4o, o3) và Anthropic (Claude). Lý do chính: chi phí thấp hơn đáng kể, trong khi hiệu năng trên nhiều tác vụ thực tế được đánh giá là tương đương.
DeepSeek R1 là ví dụ điển hình. Mô hình này gây chấn động đầu năm 2025 khi cho thấy khả năng suy luận ngang ngửa GPT-4 class nhưng với chi phí huấn luyện và suy luận thấp hơn nhiều lần. Sau đó, hàng loạt mô hình Trung Quốc khác cũng theo hướng tương tự — tối ưu hóa cho hiệu suất/chi phí thay vì chạy đua thông số kỹ thuật thuần túy.
Với các nhà phát triển đang trả hóa đơn API hàng nghìn đô la mỗi tháng, sự xuất hiện của các lựa chọn giá rẻ hơn từ Trung Quốc tạo ra áp lực định giá thực sự lên OpenAI và Anthropic — hai công ty vốn không có tiếng là rẻ.
Tại sao đây lại là tin tốt cho doanh nghiệp dùng AI?
Cạnh tranh gia tăng đồng nghĩa với việc các nhà cung cấp lớn phải điều chỉnh giá hoặc cải thiện tính năng để giữ chân khách hàng. Thực tế, OpenAI đã nhiều lần giảm giá API trong 12 tháng qua, một phần do áp lực từ phía này.
- Chi phí suy luận (inference cost) giảm: doanh nghiệp gọi API với khối lượng lớn sẽ tiết kiệm đáng kể ngân sách vận hành.
- Đa dạng nhà cung cấp: không còn phải phụ thuộc hoàn toàn vào một hệ sinh thái duy nhất, giảm rủi ro vendor lock-in.
- Hiệu năng cạnh tranh: nhiều mô hình Trung Quốc đã đạt điểm benchmark cao trên các tác vụ lập trình, tóm tắt văn bản, và phân tích dữ liệu.
Tất nhiên, việc chuyển sang mô hình Trung Quốc không phải không có rủi ro. Các vấn đề về bảo mật dữ liệu, tuân thủ quy định (đặc biệt với doanh nghiệp châu Âu hay Mỹ), và sự ổn định dịch vụ dài hạn vẫn là câu hỏi mà nhiều đội kỹ thuật chưa có câu trả lời rõ ràng.
OpenAI và Anthropic vẫn giữ lợi thế riêng
Dù mất thị phần ở phân khúc nhạy cảm về giá, cả OpenAI lẫn Anthropic vẫn có những lợi thế khó sao chép ngay: hệ sinh thái tích hợp rộng (Microsoft Azure, AWS Bedrock), mức độ tin cậy về bảo mật với khách hàng doanh nghiệp lớn, và liên tục ra mắt mô hình mới với khả năng vượt trội ở các tác vụ phức tạp.
Claude 3.5 Sonnet của Anthropic hay GPT-4o của OpenAI vẫn là lựa chọn mặc định của nhiều tổ chức tài chính, y tế hay pháp lý — những ngành mà uy tín nhà cung cấp quan trọng hơn tiết kiệm vài cent mỗi 1.000 token. Nhưng với các startup, nhóm độc lập hay ứng dụng tiêu dùng, bức tranh đang thay đổi nhanh hơn nhiều.