Tạp chí Foreign Policy vừa đăng tải một bài phân tích gây chú ý với luận điểm thẳng thắn: châu Âu sẽ không bao giờ trở thành siêu cường trí tuệ nhân tạo. Bài viết chỉ ra hàng loạt điểm yếu cấu trúc khiến khu vực này liên tục tụt hậu so với Mỹ và Trung Quốc trong cuộc đua công nghệ then chốt của thế kỷ 21.
Rào cản quy định và thiếu hụt vốn đầu tư
Một trong những lý do trung tâm được Foreign Policy nêu ra là môi trường pháp lý của châu Âu. Liên minh châu Âu nổi tiếng với các quy định nghiêm ngặt về dữ liệu và công nghệ, điển hình là GDPR và Đạo luật AI (AI Act) — bộ khung pháp lý AI toàn diện đầu tiên trên thế giới. Dù được ca ngợi về mặt bảo vệ quyền công dân, các quy định này cũng bị cho là tạo ra rào cản lớn đối với sự đổi mới và phát triển nhanh của các công ty AI.
Bên cạnh đó, châu Âu thiếu nguồn vốn đầu tư mạo hiểm quy mô lớn — yếu tố sống còn để nuôi dưỡng các startup AI tham vọng. Trong khi Thung lũng Silicon và các quỹ đầu tư Mỹ sẵn sàng rót hàng tỷ USD vào các mô hình ngôn ngữ lớn và hạ tầng điện toán, hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm của châu Âu vẫn còn phân mảnh và thận trọng hơn nhiều.
Hệ sinh thái công nghệ và bài toán nhân tài
Ngoài vốn và quy định, bài viết còn đề cập đến tình trạng chảy máu chất xám — khi nhiều nhà nghiên cứu và kỹ sư AI hàng đầu người châu Âu lại chọn làm việc tại Mỹ, nơi mức lương, điều kiện nghiên cứu và cơ hội phát triển vượt trội hơn hẳn. Các đại học châu Âu đào tạo nhân tài xuất sắc, nhưng khả năng giữ chân họ lại là bài toán chưa có lời giải.
Châu Âu cũng không có những tập đoàn công nghệ nền tảng tương đương Google, Microsoft, Meta hay Amazon — những công ty vừa có hạ tầng điện toán khổng lồ, vừa sở hữu dữ liệu quy mô lớn để huấn luyện mô hình AI. Sự vắng mặt của các 'ông lớn' công nghệ nội địa khiến châu Âu phụ thuộc nhiều vào hạ tầng và nền tảng từ bên ngoài.
Triển vọng nào cho châu Âu?
Dù Foreign Policy đưa ra nhận định khá bi quan, bài viết không phủ nhận hoàn toàn vai trò của châu Âu trong hệ sinh thái AI toàn cầu. Khu vực này vẫn có thể đóng góp ở lĩnh vực quản trị AI, nghiên cứu học thuật và xây dựng các tiêu chuẩn đạo đức — những khía cạnh ngày càng quan trọng khi AI trở nên phổ biến hơn.
Tuy nhiên, để thực sự cạnh tranh trong cuộc đua sức mạnh AI — nơi mà khả năng tính toán, dữ liệu và vốn quyết định ai dẫn đầu — châu Âu cần những cải cách cấu trúc sâu rộng hơn là chỉ ban hành thêm quy định. Bài phân tích của Foreign Policy là một lời cảnh tỉnh đáng để các nhà hoạch định chính sách châu Âu suy ngẫm.
Châu Âu có thể là nhà lập pháp AI của thế giới, nhưng sẽ không phải là nhà sản xuất AI của thế giới — Foreign Policy